Technische fiche · AirPropre-expertise

3D-printdampen: let op de onzichtbare uitstoot

Q: Is PLA ongevaarlijk?

PLA behoort tot de minst emitterende filamenten, maar stoot toch ultrafijne deeltjes en VOS uit, waaronder lactide. Kleurstoffen en additieven beïnvloeden die emissies. Ook een PLA-printer die lang draait in een kleine ruimte, rechtvaardigt een gesloten omkasting en gefilterde afzuiging.

Q: Volstaat een luchtreiniger?

Een luchtreiniger in de ruimte behandelt de lucht pas nadat de verontreinigende stoffen zich hebben verspreid: wie bij de printer werkt, blijft blootgesteld aan de pluim. Hij kan de afzuiging bij de bron op de omkasting van de printer aanvullen, maar nooit vervangen.

Q: Mijn printer heeft een ingebouwd filter: is dat voldoende?

Ingebouwde filters in printers lopen sterk uiteen: sommige houden slechts een deel van de deeltjes tegen en bevatten weinig of geen actieve kool. Controleer het rendement van het HEPA-filter, de hoeveelheid actieve kool en de luchtdichtheid van de omkasting. Voor intensief of professioneel gebruik is een aparte afzuiger veiliger.

Q: Moet de lucht naar buiten worden afgevoerd?

In Frankrijk geeft het INRS de voorkeur aan afzuiging met afvoer naar buiten na filtratie, en recirculatie van lucht uit een ruimte met specifieke verontreiniging is alleen toegestaan als die lucht doeltreffend wordt gereinigd, met een systeem dat storingen signaleert. Voor filament- en harsprinters wordt een omkasting aangesloten op een afzuiger met HEPA en actieve kool aanbevolen door het CNRS, het OFSP en de EPFL, op voorwaarde dat de filters tijdig worden vervangen. Bij metaalpoeders (nikkel, kobalt) is afvoer naar buiten noodzakelijk: het Ineris raadt af gefilterde lucht in de werkruimten terug te voeren.

Q: Hoe vaak moeten de filters worden vervangen?

Het voorfilter wordt vervangen zodra het verstopt is, het combinatiefilter met HEPA en actieve kool volgens de indicator van het toestel, en voor de 3D PrintPRO-reeks minstens één keer per jaar. Het verstoppingslampje detecteert geen verzadiging van de kool: een geur aan de uitlaat van de afzuiger geeft aan dat het filter moet worden vervangen, tenzij het toestel is uitgerust met een VOS-sensor.

Q: Beschermt een FFP2-masker?

Een goed aansluitend FFP2- of FFP3-masker houdt deeltjes tegen, maar geen gassen: het beschermt niet tegen VOS. Ademhalingsbescherming is bedoeld voor kortstondige werkzaamheden (ontpoederen, filters vervangen) en vervangt de afzuiging niet.

Q: Printen in een klaslokaal: welke voorzorgen?

Leerlingen zijn kwetsbaarder en de leerkracht wordt de hele dag blootgesteld. Kies bij voorkeur PLA of PETG, een gesloten printer, indien mogelijk gecertificeerd als emissiearm (norm UL 2904), aangesloten op een filterende afzuiger, en een geventileerd lokaal; laat tijdens de lessen geen prints draaien zonder afzuiging. Vloeibare harsen zijn bij leerlingen uit den boze.

Q: Zijn harsprinters gevaarlijker dan filamentprinters?

De risico's verschillen: hars stoot vooral VOS uit en stelt de huid bloot aan sterk allergene stoffen, filament stoot meer ultrafijne deeltjes uit. In beide gevallen: gesloten omkasting, gefilterde afzuiging met actieve kool en, bij hars, nitrilhandschoenen en een veiligheidsbril.

Filament, hars, poeder of metaal: alle 3D-printtechnologieën geven ultrafijne deeltjes, vluchtige organische stoffen of stof af die diep in de longen doordringen. Wat Franse, Zwitserse en Europese studies aantonen, wat de regelgeving voorschrijft en hoe u zich ertegen beschermt.

Mijn situatie beoordelen Filtratieoplossingen bekijken

Bijgewerkt op 11 november 2026 · Leestijd 15 min · 56 geciteerde bronnen

1,9 × 10¹¹/min

ultrafijne deeltjes per minuut uitgestoten door een ABS-printer, tien keer meer dan met PLA^{[5, 42]}

59%

van de ondervraagde professionele gebruikers heeft wekelijks luchtwegklachten^[47]

216VOS

verschillende vluchtige organische stoffen geïdentificeerd bij het printen met filament^[48]

−99%

deeltjes op de werkplek met een omkaste printer en HEPA-gefilterde afzuiging^{[8, 32]}

01Het belangrijkste in één minuut

Vier kernboodschappen

3D-printen heeft overal zijn intrede gedaan: ontwerpbureaus, werkplaatsen, scholen, fablabs, tandtechnische laboratoria en zelfs woningen. De emissies blijven echter grotendeels onopgemerkt, omdat ze onzichtbaar zijn.

Onzichtbaar betekent niet onschadelijk
Een filamentprinter kan miljarden ultrafijne deeltjes per minuut uitstoten zonder zichtbare rook of duidelijke geur^[42]. Geur is geen betrouwbare indicator.
Alle technologieën geven emissies af
Filament: ultrafijne deeltjes en VOS. Harsen: VOS en allergene stoffen. Poeders: fijn stof, soms metaalhoudend en kankerverwekkend. De profielen verschillen, de noodzaak van bescherming blijft^{[4, 22]}.
Het risico concentreert zich rond de machine
De blootstelling is het hoogst in een gesloten, slecht geventileerde ruimte, dicht bij open printers, en neemt toe met het aantal machines en de printduur.
De oplossing is bekend en doeltreffend
De printer omkasten, de emissies bij de bron afzuigen, de lucht filteren (voorfilter, HEPA en actieve kool) en de ruimte ventileren: dat is de aanpak die preventie-instanties aanbevelen^{[2, 13, 19]}.

40%

van de onderzochte machines voor additieve productie in de industrie had geen afzuiging aangesloten, tegenover 50% in de dienstensector en 25% in het onderzoek: dat is de vaststelling van het veldonderzoek dat het INRS van 2016 tot 2018 uitvoerde^{[1, 5]}.

Voor wie geldt dit?

Basisscholen en middelbare scholen
Universiteiten en laboratoria
Fablabs en makerspaces
Ontwerp- en ingenieursbureaus
Tandtechnische laboratoria
Industriële prototyping
Productie met additieve productietechnieken
Particulieren en makers

02Emissiemechanismen

Hoe een 3D-printer de lucht vervuilt

Een polymeer verhitten tot enkele honderden graden gaat nooit zonder emissies. Een deel van het materiaal en de additieven verdampt en condenseert bij afkoeling tot deeltjes.

Het verwarmde mondstuk: van 190 °C tot meer dan 400 °C
Hier smelt het filament. Een deel van het polymeer, de additieven en de kleurstoffen wordt afgebroken en verdampt: hoe hoger de temperatuur, hoe meer deeltjes er vrijkomen^{[26, 38]}.
Ultrafijne deeltjes (< 0,1 µm)
Bij afkoeling condenseren deze dampen tot een enorm aantal deeltjes van ongeveer 10 tot 50 nanometer, onzichtbaar voor het blote oog^{[38, 44]}.
Vluchtige organische stoffen (VOS)
Een ander deel blijft gasvormig: styreen bij ABS, lactide bij PLA, caprolactam bij nylon, aldehyden… Er zijn meer dan 200 verschillende VOS geïdentificeerd^{[43, 48]}.
De ventilatoren van de printkop
Ze zijn onmisbaar om het werkstuk te koelen, maar verspreiden de pluim ook in de ruimte wanneer de printer niet gesloten is.
Het werkstuk en bijkomende werkzaamheden
Ontgassen van werkstukken, schuren, gladmaken met oplosmiddelen, wassen van harsonderdelen, ontpoederen, onderhoud: volgens het INRS kunnen deze werkzaamheden tot een hogere blootstelling leiden dan het printen zelf^{[2, 3]}.

Kleiner dan een virus: de groottes op een rij

Logaritmische schaal (elke schaalverdeling deelt de grootte door 10). Depositiezones volgens de conventies van de norm NF EN 481.

Menselijk haar

50 à 70 µm

Printpoeders

≈ 15 à 90 µm

Fijnstof PM10 / PM2,5

≤ 10 µm / ≤ 2,5 µm

Bacterie

≈ 1 à 2 µm

Virus

≈ 0,02 à 0,3 µm

Deeltjes van een filamentprinter

voornamelijk 10 tot 50 nm

100 µm10 µm1 µm0,1 µm0,01 µm

Neus, keel

inhaleerbare fractie

Bronchiën

< 10 µm

Longblaasjes

alveolaire fractie, < 4 µm

Longblaasjes, overgang naar het bloed

ultrafijn, < 0,1 µm

Menselijk haar50 à 70 µm
Printpoeders (metaal, polymeer)≈ 15 à 90 µm
Fijnstof PM10 / PM2,5≤ 10 µm / ≤ 2,5 µm
Bacterie≈ 1 à 2 µm
Virus≈ 0,02 à 0,3 µm
Deeltjes uitgestoten door een filamentprintervoornamelijk 10 tot 50 nm

Neus, mond, keel
inhaleerbare fractie
Luchtpijp, bronchiën
< 10 µm
Longblaasjes
alveolaire fractie, < 4 µm
Longblaasjes en mogelijke overgang naar het bloed
ultrafijn, < 0,1 µm

Tijdens het printen

Concentratie ultrafijne deeltjes in de ruimte in de loop van de tijd. Principeschema op basis van gepubliceerde metingen, zonder schaal.

Open printer, zonder afzuigingGesloten printer, gefilterde afzuiging

Piek bij het opstarten
De deeltjesemissie bereikt doorgaans haar piek bij het opstarten: opwarming van het mondstuk en start van het printen^{[25, 27, 44]}.
Continue emissie
Na de piek dalen de emissies en stabiliseren ze zich: zonder afzuiging blijft de concentratie in de ruimte hoog zolang het printen duurt, enkele uren, soms meerdere dagen.
Afzuiging bij de bron
Gesloten printer en HEPA-gefilterde afzuiging: 99% minder deeltjes op de werkplek in de Finse referentiestudie^[32].
Na het stoppen
De concentratie neemt slechts langzaam af: laat de afzuiging enkele minuten doordraaien voordat u de omkasting opent.

03Technologieën

Elk procedé, zijn eigen emissies

De norm NF EN ISO/ASTM 52900 deelt additieve productie in zeven procesfamilies in. Dit zijn de meest voorkomende, en wat ze in de lucht afgeven.

FDM · FFF · materiaalextrusie
Filamentdepositie
Hoog
Een thermoplastisch filament wordt gesmolten in een verwarmd mondstuk (190 tot 300 °C, meer voor technische polymeren) en vervolgens laag voor laag aangebracht.
Emissies
Van 10⁸ tot 10¹² ultrafijne deeltjes per minuut, afhankelijk van filament en temperatuur, en honderden verschillende VOS (styreen, lactide, caprolactam, aldehyden…).^{[38, 43, 48]}
Kritieke momenten
Start van het printen, styreenhoudende materialen en polyamiden, open printer, meerdere machines in dezelfde ruimte; schuren en gladmaken van onderdelen met oplosmiddelen.
SLA · DLP · LCD · kuipfotopolymerisatie
Fotopolymeerhars
Hoog
Een vloeibare hars op basis van (meth)acrylaten wordt laag voor laag uitgehard door een ultraviolette lichtbron.
Emissies
Weinig deeltjes, maar volgens het INRS 4 tot 7 keer meer organische dampen dan filament: sensibiliserende acrylaten, formaldehyde, oplosmiddelen bij het wassen; de onderdelen ontgassen wekenlang. Groot huidrisico.^{[1, 12, 31]}
Kritieke momenten
Vullen en reinigen van de kuip, wassen en naharden van de onderdelen, verwijderen van de supports, verontreinigd afval.
PolyJet · MultiJet · material jetting
Materiaalspuiten
Hoog
Druppeltjes fotopolymeerhars worden door printkoppen gespoten en vervolgens met uv-licht uitgehard, met een supportmateriaal dat moet worden verwijderd.
Emissies
Totale VOS bij de hoogste die over alle procedés zijn gemeten (1,1 tot 2,5 mg/m³), allergene acrylaten; ozon mogelijk bij uv-bronnen.^{[19, 30]}
Kritieke momenten
Vervangen van cartridges, onderhoud van de printkoppen, verwijderen en reinigen van de supports.
SLS · MJF · poederbedfusie
Polymeerpoeder
Hoog
Een polyamidepoeder (PA12, PA11) wordt door een laser, of door hulpstoffen en een infraroodlamp, in een verwarmde kamer samengesmolten.
Emissies
Stof van 1,4 tot 9,1 mg/m³ bij de nabewerking van de onderdelen; pieken van meer dan 100.000 deeltjes/cm³ in een sinterruimte; hoge VOS bij MJF.^{[30, 33]}
Kritieke momenten
Laden van de machine, ontpoederen van de onderdelen, zeven en recyclen van het poeder, zandstralen, onderhoud.
SLM · DMLS · LPBF · EBM · bindmiddelspuiten · DED
Metaalpoeder
Zeer hoog
Een metaalpoeder (roestvast staal, nikkel- of kobalt-chroomlegeringen, titanium, aluminium) wordt gesmolten door een laser of een elektronenbundel, of gebonden met een bindmiddel.
Emissies
Overschrijdingen van de VLEP voor kobalt bij de afwerking, alveolair nikkel tot 3 keer de Duitse referentiewaarde; tot 3 miljoen deeltjes/cm³ bij het onmiddellijk openen van een machine.^{[6, 23, 29, 35]}
Kritieke momenten
Openen van de machine, terugwinnen van het poeder, ontpoederen, zeven, vervangen van de filters, reinigen van de kamer, slijpen: de nevenwerkzaamheden leiden tot meer blootstelling dan de productie zelf.

Gevarenmatrix per procedé

Synthese door AirPropre op basis van de geciteerde bronnen. Het werkelijke niveau hangt af van de materialen, de hoeveelheden, de ventilatie en de werkorganisatie.

Procedé	Ultrafijne deeltjes	VOS (gassen)	Stof en poeders	CMR-metalen	Huidallergenen	Brand, explosie
Filamentdepositie (FDM / FFF)	Zeer hoog	Hoog	Laag	Laag	—Verwaarloosbaar	—Verwaarloosbaar
Hars (SLA / DLP / LCD)	Laag	Hoog	Laag	—Verwaarloosbaar	Zeer hoog	Laag
Materiaalspuiten (PolyJet)	Laag	Hoog	—Verwaarloosbaar	—Verwaarloosbaar	Hoog	—Verwaarloosbaar
Polymeerpoeder (SLS / MJF)	Laag	Laag	Zeer hoog	—Verwaarloosbaar	—Verwaarloosbaar	Hoog
Metaalpoeder (laserfusie, EBM, bindmiddel)	Hoog	—Verwaarloosbaar	Zeer hoog	Zeer hoog	Hoog	Zeer hoog

LaagHoogZeer hoog“—”: verwaarloosbaar

04Materialen

Wat elk materiaal afgeeft

Bij hetzelfde procedé maakt het materiaal het grote verschil. Styreenhoudende filamenten (ABS, ASA) behoren tot de sterkst emitterende; PLA stoot minder uit, maar is niet emissievrij^{[42, 43]}.

Materiaal	Procedé · temperatuur	Belangrijkste geïdentificeerde verontreinigende stoffen	Aandachtspunt
PLALaag tot matig	Filament · 190 tot 220 °C	Ultrafijne deeltjes (ongeveer 10 keer minder dan met ABS), lactide (tot 75% van de VOS), methylmethacrylaat, formaldehyde bij pieken^{[18, 28, 40, 42]}	“Biogebaseerd” betekent niet emissievrij: in de studie van de Suva stootte het geteste PLA zelfs meer deeltjes uit dan ABS.
PET, PETGLaag tot matig	Filament · 220 tot 250 °C	Ultrafijne deeltjes in matige hoeveelheid, zeer weinig VOS (5 µg/m³ tegenover 433 voor ABS in de studie van het INRS)^{[4, 8, 24]}	Door het INRS aanbevolen als minder emitterend alternatief voor ABS; de deeltjes moeten nog steeds worden afgezogen.
ABS, ASA, HIPSZeer hoog	Filament · 230 tot 260 °C	Ultrafijne deeltjes in zeer grote aantallen, styreen (tot 80% van de VOS van ABS), acrylonitril, aldehyden; de onderdelen geven nog styreen af^{[1, 42, 45]}	Een van de sterkst emitterende filamenten: styreen van 150 tot 250 µg/m³ bij de printers, 20 keer het niveau in een kantoor. Gesloten printer en gefilterde afzuiging onmisbaar.
Nylon (polyamide)Zeer hoog	Filament · 240 tot 270 °C	Caprolactam (ongeveer 90% van de VOS), deeltjesniveaus bij de hoogst gemeten^{[24, 28, 43]}	Hoogste irritatierisico in de Deense beoordeling: in pieken tot 10 keer het als toelaatbaar beschouwde niveau in een ruimte van 20 m³.
Polycarbonaat (PC)Hoog	Filament · 260 tot 300 °C	Ultrafijne deeltjes en organische stoffen; toxiciteit waargenomen in menselijke bronchiale cellen^[51]	Hoge temperaturen: meer emissies, afzuiging onmisbaar.
Gevulde filamentenHoog	Koolstof- of glasvezels, metaalpoeders, hout	Emissies van de polymeermatrix, plus metaaldeeltjes (koperkristallen van 120 tot 150 nm gemeten); vezels en stof bij mechanische bewerking^[26]	Schuren en mechanisch bewerken van onderdelen onder afzuiging; weinig gepubliceerde studies.
PEEK, PEKK, PEI, PPSUHoog	Hogetemperatuurfilament · 340 tot 420 °C	Thermische afbraakproducten, ultrafijne deeltjes^[38]	Weinig gepubliceerde gegevens bij deze temperaturen, terwijl de emissies toenemen met de temperatuur: versterkte afzuiging.
(Meth)acrylaat- en epoxyharsenZeer hoog	SLA / DLP / LCD, PolyJet	Sensibiliserende acrylaten, formaldehyde, foto-initiatoren, isopropanoldampen bij het wassen; ontgassing van de onderdelen^{[12, 31, 39]}	Sterke huidsensibilisatoren: nitrilhandschoenen, geen enkel huidcontact, wassen onder afzuiging.
Polyamidepoeder (PA12)Hoog	SLS / MJF · korrels ≈ 40 tot 90 µm	Fijn stof bij het hanteren, VOS en deeltjes in de sinterruimte^{[30, 33]}	Brandbaar stof: brand- en explosiegevaar bij het hanteren.
MetaalpoedersZeer hoog	Laserfusie, EBM, bindmiddel, DED · korrels ≈ 15 tot 45 µm	Nikkel, kobalt, chroom (rvs, superlegeringen, kobalt-chroom), aluminium, titanium, koper; nanodeeltjes bij het hanteren^{[6, 23, 35, 36]}	Kankerverwekkende en sensibiliserende agentia, reactieve poeders: een specifieke studie is onmisbaar.

05Gezondheidseffecten

Waar de deeltjes terechtkomen, en wat ze veroorzaken

Hoe fijner een deeltje, hoe dieper het in de luchtwegen doordringt. Ultrafijne deeltjes bereiken de longblaasjes, waar lucht en bloed hun gassen uitwisselen.

Neus, mond, keel: deeltjes groter dan 10 µm
De grootste deeltjes worden in de bovenste luchtwegen tegengehouden en vervolgens verwijderd. Dat geldt voor een deel van de printpoeders.
Luchtpijp en bronchiën: thoracale fractie, kleiner dan 10 µm
Deze deeltjes bereiken de bronchiale boom, waar ze irritatie, hoesten en astma-aanvallen kunnen veroorzaken.
Longblaasjes: alveolaire fractie, kleiner dan 4 µm
Fijne deeltjes bereiken de zone van gasuitwisseling, waaruit ze zeer langzaam worden verwijderd.
Mogelijke overgang naar het bloed: kleiner dan 0,1 µm
Ultrafijne deeltjes zetten zich in grote aantallen af in de longblaasjes; bij mens en dier zijn ingeademde nanodeeltjes teruggevonden in de bloedsomloop en in de plaques van aangetaste slagaders^[41].

Irritatie en ongemak
Geïrriteerde ogen, neus en keel, hinder en ongemak: effecten die door gebruikers worden gemeld, en een irritatierisico dat het Deense milieuagentschap vaststelt voor nylon, PLA en ABS in een kleine, slecht geventileerde ruimte^{[25, 28]}.
Astma en luchtwegaandoeningen
Bij een gebruiker van tien ABS-printers werd een geval van beroepsastma bevestigd; 59% van de in een enquête ondervraagde gebruikers meldt wekelijks luchtwegklachten; één uur blootstelling aan ABS verhoogt een marker voor bronchiale ontsteking^{[25, 46, 47]}.
Huidallergieën door harsen
Acrylaten en epoxyharsen zijn sterke sensibilisatoren: bij 3D-printen zijn gevallen van beroepsmatige allergische contactdermatitis beschreven, zelfs bij tandtechnici. Raak nooit niet-uitgeharde hars aan^{[12, 22, 39]}.
Effecten van ultrafijne deeltjes
Deeltjes van 3D-printers veroorzaken oxidatieve stress en ontsteking in menselijke bronchiale cellen en bij dieren, ook die van PLA. Conclusie van de onderzoekers: ze zijn niet onschuldig en de blootstelling moet worden beperkt^{[49, 51]}.
Kankerverwekkende stoffen
Styreen (waarschijnlijk kankerverwekkend sinds 2019), acrylonitril (bewezen kankerverwekkend sinds 2024), formaldehyde, nikkelverbindingen en kobalt uit metaalpoeders: verschillende uitgestoten verontreinigende stoffen zijn als kankerverwekkend ingedeeld^{[23, 52, 53]}.
Brand en explosie
Fijne metaal- en polymeerpoeders kunnen ontbranden of explosieve atmosferen vormen; de oplosmiddelen voor het wassen van harsen zijn ontvlambaar^{[22, 34]}.

06Stand van de kennis

Wat de studies zeggen

Sinds 2013 meten laboratoria en preventie-instanties de emissies van 3D-printers. De resultaten wijzen in dezelfde richting: systematische emissies, sterk wisselend per materiaal, en duidelijk lager door omkasting en filtratie.

FRFrankrijk

2021 · INRS
Overzicht van alle technologieën voor additieve productie
ABS: 10⁹ tot 10¹¹ deeltjes per minuut; harsen: 4 tot 7 keer meer organische dampen dan filament. Onderzoek 2016-2018: 25 tot 50% van de machines zonder aangesloten afzuiging, afhankelijk van de sector.
Bron [1]Raadplegen (nieuw tabblad)
2025 · INRS
Emissies bij het printen met filament: ABS, ASA, PETG
Totale VOS van 433 µg/m³ (ABS), 124 (ASA) en 5 (PETG). Lokale afzuiging verlaagt de concentraties met 95 tot 99%: de auteurs raden aan de printers onder afzuiging te plaatsen.
Bron [8]Raadplegen (nieuw tabblad)
2021 · INRS en CEA
265 metingen bij additieve productie met metaal
Overschrijdingen van de VLEP voor kobalt bij preproductie en afwerking; tot 3 miljoen deeltjes/cm³ bij het onmiddellijk openen van een machine, een piek die uitblijft als men een tiental minuten wacht.
Bron [6]Raadplegen (nieuw tabblad)
2021 · Mines Saint-Étienne en INRS
Laserfusie van aluminiumpoeder
1,73 mg/m³ inhaleerbaar stof bij de operator tijdens het uitpakken en reinigen; nanodeeltjes van aluminium en magnesium gemeten aan de bron.
Bron [10]Raadplegen (nieuw tabblad)
2023 · Ineris (CaRPE-project)
Emissies van additieve productie met metaal
Gekanaliseerde uitstoot dicht bij de stedelijke achtergrondwaarde, maar diffuse emissies bij het reinigen. Aanbevelingen: eindfilter H14 in plaats van H13, geen afvoer van gefilterde lucht in de werkruimten.
Bron [11]Raadplegen (nieuw tabblad)
2023 · INRS (technische studiedag)
Stand van zaken van de preventie
Zeer hoge acrylaatconcentraties gemeten bij harsprinters; formaldehyde en VOS in de omkasting van een ABS-printer. 88% van de gebruikers zijn micro-, kleine en middelgrote ondernemingen.
Bron [7]Raadplegen (nieuw tabblad)
2024 · AP-HP, Hôtel-Dieu
Een tandtechnicus met een allergie voor methacrylaten
Beroepsmatige contactdermatitis door (meth)acrylaten bij 3D-printen met hars: een nieuwe blootstellingsbron in tandtechnische laboratoria.
Bron [12]Raadplegen (nieuw tabblad)

CHZwitserland

2016 · Suva
Desktopprinter en metingen in kantoren
Kleine, niet-geventileerde ruimte: +2.000 deeltjes/cm³ en methylmethacrylaat nog aantoonbaar 20 uur na het printen. Emissies verdubbeld (PLA) tot verviervoudigd (ABS) na 7 maanden gebruik.
Bron [18]Raadplegen (nieuw tabblad)
2026 · Federaal Bureau voor Volksgezondheid
Aanbevelingen voor 3D-printen
Emissiearme printers, gesloten omkasting met HEPA- of actievekoolfilters, aparte geventileerde ruimte; harsen zonder TPO, een sensibiliserende foto-initiator die schadelijk is voor de vruchtbaarheid.
Bron [19]Raadplegen (nieuw tabblad)
2024 · EPFL
Richtlijnen voor 3D-printers
Gesloten modellen, aansluiting op afzuiging of HEPA- en actievekoolfiltratie, 6 tot 8 luchtwisselingen per uur in de ruimten; metaalpoederprinters vergunningsplichtig.
Bron [20]Raadplegen (nieuw tabblad)

UEEuropa

2017 · EU-OSHA
3D-printen en additieve productie: de gevolgen voor de gezondheid op het werk
Ultrafijne deeltjes en gevaarlijke VOS: ventilatie aanbevolen bij PLA, noodzakelijk bij ABS; de printer omkasten, poeders afzuigen, nooit niet-uitgeharde hars aanraken.
Bron [22]Raadplegen (nieuw tabblad)
2017 · IFA / DGUV, Duitsland
Blootstelling aan metalen bij additieve productie
Nikkelbasislegeringen: nikkel in de alveolaire fractie tot 3 keer de Duitse referentiewaarde bij de nabewerking, en tot 2 keer bij de productie ondanks de omkasting.
Bron [23]Raadplegen (nieuw tabblad)
2020 · IFA / DGUV, Duitsland
Emissies van 7 filamenten in een testkamer
Van PLA tot nylon variëren de deeltjesemissies met een factor 400; ze nemen toe met de temperatuur. VOS onder de grenswaarden in een geventileerde ruimte.
Bron [24]Raadplegen (nieuw tabblad)
2018 · LMU München, Duitsland
26 vrijwilligers één uur blootgesteld aan een ABS- of PLA-printer
Meer dan een miljoen deeltjes per cm³ met ABS tegenover minder dan 6.000 met PLA; marker voor bronchiale ontsteking (FeNO) gestegen na ABS.
Bron [25]Raadplegen (nieuw tabblad)
2017 · Deens milieuagentschap
Risicobeoordeling van 3D-printers
4 uur printen in 20 m³: caprolactam (nylon) in pieken tot 10 keer het als toelaatbaar beschouwde niveau; formaldehyde (PLA) 1,9 keer. Risico op irritatie van ogen en luchtwegen.
Bron [28]Raadplegen (nieuw tabblad)
2021 · FIOH, Finland
Technische beheersing van de nanodeeltjes van een desktopprinter
Open afzuigkap: −30%; alleen omkasting: −97%; omkasting met HEPA-afzuiging: −99% deeltjes op de werkplek. Algemene ventilatie alleen is onvoldoende.
Bron [32]Raadplegen (nieuw tabblad)
2019 · Universiteit van Oost-Finland
Blootstelling bij vijf printtechnologieën
Gemiddeld tot 81.890 deeltjes/cm³; hoge VOS bij materiaalspuiten en MJF; 1,4 tot 9,1 mg/m³ stof bij de nabewerking van poederonderdelen.
Bron [30]Raadplegen (nieuw tabblad)
2022 · Universiteit van Oost-Finland
Emissies van fotopolymeerharsen en ontgassing van onderdelen
Sensibiliserende acrylaten en formaldehyde; harsonderdelen ontgassen nog wekenlang (emissies met 84 tot 96% verminderd na 28 dagen).
Bron [31]Raadplegen (nieuw tabblad)
2019 · Linköping, Örebro, STAMI (Zweden, Noorwegen)
Biomonitoring van operators bij additieve productie met metaal
Hogere blootstelling aan kobalt bij de operators dan bij lassers; daling van de metalen in de urine na invoering van preventiemaatregelen.
Bron [35]Raadplegen (nieuw tabblad)
2023 · HSE, Verenigd Koninkrijk
Blootstelling aan metaalpoeders bij additieve productie
Blootstellingspieken bij handmatige reiniging en bij het overbrengen van poeder; het HSE wijst op een overmatige afhankelijkheid van maskers: insluiting is de belangrijkste maatregel.
Bron [37]Raadplegen (nieuw tabblad)
2017 · Universiteit van Cassino, Italië
Effect van materiaal en temperatuur
Tien materialen getest, die allemaal ultrafijne deeltjes uitstoten (10 tot 30 nm), tot 10¹² deeltjes per minuut; de emissies nemen toe met de temperatuur.
Bron [38]Raadplegen (nieuw tabblad)

INTInternationale referentiestudies

2013 · Illinois Institute of Technology
De eerste studie over ultrafijne deeltjes van 3D-printers
Ongeveer 2 × 10¹⁰ ultrafijne deeltjes per minuut met PLA en 1,9 × 10¹¹ met ABS.
Bron [42]Raadplegen (nieuw tabblad)
2016 · Illinois Institute of Technology
5 printers, 9 filamenten: deeltjes en VOS
Styreen van 10 tot 110 µg/min (ABS, HIPS), caprolactam tot 180 µg/min (nylon), lactide (PLA). Aanbeveling: zowel gassen als deeltjes filteren.
Bron [43]Raadplegen (nieuw tabblad)
2019 · Georgia Tech, UL Chemical Insights
Samenstelling en toxiciteit van de deeltjes
Toxiciteit waargenomen in vitro en bij muizen, zowel voor ABS als voor PLA. De auteurs concluderen dat deze deeltjes niet onschuldig zijn.
Bron [49]Raadplegen (nieuw tabblad)
2018 · Universiteit van Toronto
Gezondheidsenquête bij regelmatige gebruikers
59% van de 46 ondervraagde werknemers meldt minstens één keer per week luchtwegklachten; meer dan 40 uur gebruik per week geassocieerd met astma of rhinitis.
Bron [47]Raadplegen (nieuw tabblad)
2019 · NIOSH
Emissies en blootstelling op vier werkplekken
Geventileerde omkasting: 99,7% minder deeltjes, maar slechts 53% minder organische stoffen: filtratie van gassen is onmisbaar.
Bron [50]Raadplegen (nieuw tabblad)

Wat de studies aantonen

Alle technologieën geven emissies af. De emissies variëren met een factor 10 tot 100 naargelang het materiaal en de temperatuur. De handelingsfasen (ontpoederen, wassen, schuren, onderhoud) zorgen vaak voor de hoogste blootstelling. Omkasting in combinatie met gefilterde afzuiging neemt het grootste deel van de blootstelling aan deeltjes weg.

Wat ze niet zeggen

Officiële Duitse metingen vinden VOS-concentraties onder de grenswaarden voor een correct gebruikte desktopprinter in een geventileerde ruimte, en de vrijwilligersstudie toont na één uur geen groot acuut effect^{[24, 25]}. De effecten van herhaalde blootstelling gedurende jaren blijven echter slecht bekend. De boodschap van de preventie-instanties: niet onschuldig, dus te beheersen.

07Regelgevend kader

Wat de wet de werkgever oplegt

Er bestaat geen specifieke regelgeving voor 3D-printen: de algemene regels voor de preventie van chemische risico's zijn van toepassing, in Frankrijk zowel als in Zwitserland. De werkgever heeft een veiligheidsverplichting tegenover zijn werknemers, leerlingen en stagiairs inbegrepen.

FRFrankrijk

De risico's beoordelen en vastleggen in de risico-inventarisatie (DUERP), art. R4121-1 van het Franse arbeidswetboek (Code du travail).
Gevaarlijke chemische agentia: het risico wegnemen of tot een minimum beperken, bij voorkeur met collectieve maatregelen (art. R4412-1 e.v.).
Kankerverwekkende, mutagene en voor de voortplanting giftige agentia: vervanging, gesloten systeem of afzuiging, regelmatige metingen (art. R4412-59 e.v.).
Ruimten met specifieke verontreiniging: afzuiging zo dicht mogelijk bij de bron (art. R4222-12); recirculatie van lucht alleen als die doeltreffend wordt gereinigd, met een systeem dat storingen in de reiniging signaleert (art. R4222-14 tot R4222-17).
Ruimten waarin deze machines staan, zijn ruimten met specifieke verontreiniging^[2]; stof zonder specifiek effect is sinds 1 juli 2023 beperkt tot 4 mg/m³ (inhaleerbaar) en 0,9 mg/m³ (alveolair) (art. R4222-10)^[17].
Naleving van de grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling (Franse VLEP)^[16].

CHZwitserland

Arbeidswet (LTr) en verordening 3 (OLT 3): bescherming van de gezondheid, voldoende ventilatie, afzuiging van schadelijke emissies.
Wet op de ongevallenverzekering (LAA) en verordening inzake ongevallenpreventie (OPA): technische en organisatorische maatregelen tegen schadelijke stoffen.
Grenswaarden voor blootstelling op de werkplek (Zwitserse MAK-waarden, VME/VLE), gepubliceerd door de Suva^[21].
STOP-principe: Substitutie, Technische, Organisatorische en vervolgens Persoonlijke maatregelen.
MSST-richtlijn: inschakeling van specialisten in arbeidsveiligheid naargelang de gevaren.

UEEuropese Unie

Richtlijn 98/24/EG betreffende chemische agentia en Richtlijn 2004/37/EG betreffende carcinogene, mutagene en voor de voortplanting giftige agentia.
REACH- en CLP-verordening: indeling van harsen en poeders, veiligheidsinformatiebladen.
Machineverordening (EU) 2023/1230, van toepassing vanaf 20 januari 2027: machines moeten zo zijn ontworpen dat ze hun gevaarlijke emissies afvangen of beperken.
Normen NF EN ISO/ASTM 52931:2023 (gezondheid en veiligheid bij additieve productie met metaal) en ISO 27548:2024 (meting van de emissies van desktopfilamentprinters)^{[54, 55]}.

Grenswaarden van de belangrijkste uitgestoten verontreinigende stoffen

Waarden over 8 uur in mg/m³ (tussen haakjes: in ppm). Frankrijk: VLEP^[16], C = bindend, I = indicatief; Zwitserland: VME^[21], (i) = inhaleerbaar, (a) = alveolair. Waarden van november 2026, vóór elke beoordeling te controleren in de geldende teksten.

Stof	Bron bij 3D-printen	VLEP Frankrijk	VME Zwitserland	Indeling
Styreen	ABS, ASA, HIPS	100 (23,3) · C	85 (20)	IARC 2A
Acrylonitril	ABS, ASA	1 (0,45) · C	4,5 (2)	IARC 1 (2024)
1,3-Butadieen	Afbraak van ABS	2,2 (1) · C	4,4 (2)	IARC 1
Formaldehyde	PLA, ABS, harsen	0,37 (0,3) · C	0,37 (0,3)	IARC 1
ε-Caprolactam	Nylon (PA6)	10 · I	5 (inhaleerbaar)	Irriterend
Methylmethacrylaat	PLA, harsen	205 (50) · C	210 (50)	Huidsensibiliserend
Methylacrylaat	Harsen	18 (5) · C	18 (5)	Huidsensibiliserend
Nikkelverbindingen	Rvs-poeders, superlegeringen	0,05 inhaleerbaar · 0,01 alveolair · C	0,05 (i) · 0,01 (a)	IARC 1
Kobalt en verbindingen	Kobalt-chroompoeders, superlegeringen	Geen VLEP (Europese waarde in voorbereiding)	0,05 (i)	Kankerverwekkend en giftig voor de voortplanting 1B, astma
Chroom VI	Dampen van chroomhoudende legeringen	0,001 · C	0,005 (i)	IARC 1
Ozon	Uv-bronnen (materiaalspuiten)	0,2 (0,1)	0,2 (0,1)	—
Stof zonder specifiek effect	Polymeerpoeders, schuren	4 inhaleerbaar · 0,9 alveolair	10 (i) · 3 (a)	—
Ultrafijne deeltjes	Alle technologieën	Geen VLEP	Geen VME	—

08Preventieaanpak

Voorkomen: in welke volgorde handelen

De algemene preventiebeginselen (art. L4121-2 van het Franse arbeidswetboek) en het in Zwitserland toegepaste STOP-principe leggen dezelfde volgorde vast: eerst ingrijpen bij de bron, daarna op de omgeving en pas als laatste op de persoon.

S
Elimineren of vervangen
Het procedé en het materiaal met de laagste emissie kiezen dat geschikt is voor het gebruik, en de laagst mogelijke printtemperatuur.
T
De printer omkasten
Een gesloten omkasting die licht in onderdruk wordt gehouden, voorkomt dat de pluim zich in de ruimte verspreidt.
T
Bij de bron afzuigen en filteren
De omkasting aansluiten op een afzuiger: voorfilter, HEPA-filter voor de deeltjes, actieve kool voor de VOS; of afvoer naar buiten.
O
Ventileren en organiseren
Aparte, geventileerde ruimte, werkplekken op afstand, instructies voor het openen, filteronderhoud, opleiding.
P
De mensen beschermen
Nitrilhandschoenen en veiligheidsbril voor harsen, P3-ademhalingsbescherming voor poeders: als aanvulling, nooit als vervanging.

De juiste reflexen

De printers in een aparte, geventileerde ruimte plaatsen, buiten kantoren en klaslokalen
De omkasting tijdens het hele printproces gesloten houden en aansluiten op een filterende afzuiger
De afzuiging samen met het printen starten, na afloop van de cyclus laten doordraaien en ongeveer tien minuten wachten alvorens een poedermachine te openen^{[6, 9]}
Harsonderdelen wassen onder afzuiging, met nitrilhandschoenen aan
Ontpoederen en zeven onder afzuiging, nooit met een persluchtpistool
De printer onderhouden: de emissies nemen toe met slijtage^[18]
De filters vervangen volgens de aanbevelingen van de fabrikant en de vervangingen registreren
Geen personen met een allergie voor nikkel, kobalt of methacrylaten op blootgestelde werkplekken inzetten^[1]
De gebruikers informeren en opleiden, leerlingen inbegrepen

Schijnoplossingen

Op de geur vertrouwen: ultrafijne deeltjes zijn geurloos
Rekenen op een luchtreiniger in de ruimte: die zuigt niet af bij de bron
Een omkasting zonder afzuiging: die concentreert de emissies en laat ze vrij bij het openen
Alleen een HEPA-filter: dat houdt geen gassen (VOS) tegen
Actieve kool die nooit wordt vervangen: eenmaal verzadigd houdt die niets meer tegen
Een FFP2-masker tegen VOS: dat filtert alleen deeltjes
De omkasting meteen na het printen openen

09Filtratie

Doeltreffend filteren: drie elkaar aanvullende filtertrappen

Geen enkel filtermedium behandelt in zijn eentje zowel deeltjes als gassen. Een filtratie die is afgestemd op 3D-printen combineert een voorfilter, een HEPA-filter en een trap met actieve kool.

Inlaat
Verontreinigde lucht
Ultrafijne en fijne deeltjes, stof, gassen en geuren die uit de omkasting van de printer worden afgezogen.
Trap 1
Voorfilter
96 % à 2 µm
Houdt de grootste deeltjes tegen en beschermt het HEPA-filter, waarvan het de levensduur verlengt.
Trap 2
HEPA-filter
99,995 % à 0,3 µm
Vangt fijne en ultrafijne deeltjes op: de filtratie moet geschikt zijn om nanodeeltjes af te vangen. De kleinste deeltjes, die door de brownse beweging heen en weer bewegen, worden zeer goed door de vezels tegengehouden^{[13, 14]}.
Trap 3
Actieve kool
Adsorbeert VOS en geuren in de microporiën. De capaciteit is beperkt: de kool moet worden vervangen voordat ze verzadigd raakt.
Uitlaat
Gereinigde lucht
Teruggevoerd naar de ruimte of naar buiten afgevoerd, afhankelijk van de verontreinigende stoffen en de toepasselijke regelgeving.

Rendementen: fabrikantgegevens van Donaldson BOFA voor de 3D PrintPRO-reeks^[56].

Wat elke maatregel oplevert: gemeten resultaten

Vermindering van het aantal deeltjes op de werkplek ten opzichte van alleen de algemene ventilatie van het kantoor.

Afzuigkap boven een open printerafzuiging zonder omkasting
−30%
Gesloten omkasting zonder afzuigingalleen omkasting
−97%
Gesloten omkasting en HEPA-gefilterde afzuigingafzuiging bij de bron
−99%

Metingen uitgevoerd in een echt kantoor met een ABS-printer^[32]. Let op: een geventileerde omkasting verwijdert 99,7% van de deeltjes, maar slechts 53% van de organische stoffen^[50]; daarvoor dient de actieve kool. Een gesloten omkasting zonder afzuiging laat bovendien bij elke opening haar verontreinigende stoffen vrij.

Typische installatie: omkasting in onderdruk, aangesloten op een filterende afzuiger.

Gesloten omkasting
Originele omkasting van de printer of achteraf geplaatste omkasting: die houdt de emissies zo dicht mogelijk bij de bron vast.
Afzuigpunt bovenaan
Warme emissies stijgen op: het afzuigpunt komt boven de printzone, zonder het mondstuk af te koelen.
Aansluitslang
Zo kort mogelijk, zonder scherpe bochten, om het afzuigdebiet te behouden.
Filterende afzuiger
Voorfilter, HEPA en actieve kool, met indicator voor filterverstopping of filtervervanging.
Gereinigde lucht
Teruggevoerd naar de ruimte, of naar buiten afgevoerd bij de gevaarlijkste verontreinigende stoffen.
Inlaten voor compensatielucht
De omkasting blijft licht in onderdruk: de lucht stroomt naar binnen, de emissies komen niet naar buiten.

Keuzecriteria voor een afzuiger

Debiet en onderdruk: Voldoende om de omkasting in onderdruk te houden ondanks het drukverlies van filters die verstopt raken.
Rendement voor deeltjes: Gecertificeerd HEPA-filter: dat houdt de ultrafijne deeltjes tegen.
Capaciteit aan actieve kool: Hoeveelheid kool afgestemd op de hoeveelheid VOS: die bepaalt hoe vaak de kool moet worden vervangen.
Bewaking: Verstoppingsindicator, signaal voor filtervervanging, optionele VOS-sensor: verzadiging van de kool is niet zichtbaar. In Frankrijk vereist gerecirculeerde lucht een systeem dat storingen in de reiniging signaleert (art. R4222-16).
Automatische aansturing: In- en uitschakeling gestuurd door de printer, nalooptijd na het einde van het printen.
Geluid en afmetingen: Een luidruchtige afzuiger wordt uiteindelijk uitgezet: controleer het geluidsniveau voor een installatie in een kantoor of klaslokaal.

11Veelgestelde vragen

Uw vragen, onze antwoorden

Is PLA ongevaarlijk?

PLA behoort tot de minst emitterende filamenten, maar stoot toch ultrafijne deeltjes en VOS uit, waaronder lactide. Kleurstoffen en additieven beïnvloeden die emissies. Ook een PLA-printer die lang draait in een kleine ruimte, rechtvaardigt een gesloten omkasting en gefilterde afzuiging.

Volstaat een luchtreiniger?

Een luchtreiniger in de ruimte behandelt de lucht pas nadat de verontreinigende stoffen zich hebben verspreid: wie bij de printer werkt, blijft blootgesteld aan de pluim. Hij kan de afzuiging bij de bron op de omkasting van de printer aanvullen, maar nooit vervangen.

Mijn printer heeft een ingebouwd filter: is dat voldoende?

Ingebouwde filters in printers lopen sterk uiteen: sommige houden slechts een deel van de deeltjes tegen en bevatten weinig of geen actieve kool. Controleer het rendement van het HEPA-filter, de hoeveelheid actieve kool en de luchtdichtheid van de omkasting. Voor intensief of professioneel gebruik is een aparte afzuiger veiliger.

Moet de lucht naar buiten worden afgevoerd?

In Frankrijk geeft het INRS de voorkeur aan afzuiging met afvoer naar buiten na filtratie, en recirculatie van lucht uit een ruimte met specifieke verontreiniging is alleen toegestaan als die lucht doeltreffend wordt gereinigd, met een systeem dat storingen signaleert. Voor filament- en harsprinters wordt een omkasting aangesloten op een afzuiger met HEPA en actieve kool aanbevolen door het CNRS, het OFSP en de EPFL, op voorwaarde dat de filters tijdig worden vervangen. Bij metaalpoeders (nikkel, kobalt) is afvoer naar buiten noodzakelijk: het Ineris raadt af gefilterde lucht in de werkruimten terug te voeren.

Hoe vaak moeten de filters worden vervangen?

Het voorfilter wordt vervangen zodra het verstopt is, het combinatiefilter met HEPA en actieve kool volgens de indicator van het toestel, en voor de 3D PrintPRO-reeks minstens één keer per jaar. Het verstoppingslampje detecteert geen verzadiging van de kool: een geur aan de uitlaat van de afzuiger geeft aan dat het filter moet worden vervangen, tenzij het toestel is uitgerust met een VOS-sensor.

Beschermt een FFP2-masker?

Een goed aansluitend FFP2- of FFP3-masker houdt deeltjes tegen, maar geen gassen: het beschermt niet tegen VOS. Ademhalingsbescherming is bedoeld voor kortstondige werkzaamheden (ontpoederen, filters vervangen) en vervangt de afzuiging niet.

Printen in een klaslokaal: welke voorzorgen?

Leerlingen zijn kwetsbaarder en de leerkracht wordt de hele dag blootgesteld. Kies bij voorkeur PLA of PETG, een gesloten printer, indien mogelijk gecertificeerd als emissiearm (norm UL 2904), aangesloten op een filterende afzuiger, en een geventileerd lokaal; laat tijdens de lessen geen prints draaien zonder afzuiging. Vloeibare harsen zijn bij leerlingen uit den boze.

Zijn harsprinters gevaarlijker dan filamentprinters?

De risico's verschillen: hars stoot vooral VOS uit en stelt de huid bloot aan sterk allergene stoffen, filament stoot meer ultrafijne deeltjes uit. In beide gevallen: gesloten omkasting, gefilterde afzuiging met actieve kool en, bij hars, nitrilhandschoenen en een veiligheidsbril.

12Referenties

Geciteerde bronnen en studies

Links geraadpleegd in november 2026. Wetenschappelijke studies worden geciteerd in hun publicatietaal.

1
Ricaud M., Patrascu C., Malard S., Keller F.X. (INRS) (2021). Fabrication additive ou impression 3D. Références en santé au travail nr. 165, TP 47.
Frankrijk
2
Keller F.X., Ricaud M., Patrascu C. (INRS) (2020). Fabrication additive ou impression 3D utilisant des matières plastiques. Praktisch veiligheidsblad ED 148.
Frankrijk
3
Patrascu C. (INRS), met Sallé B. (INRS) en Grange B. (Carsat Rhône-Alpes) (2019). Fabrication additive ou impression 3D utilisant les poudres métalliques. Praktisch veiligheidsblad ED 144.
Frankrijk
4
INRS (2022). Fabrication additive : ce qu'il faut retenir, effets sur la santé, prévention. Webdossier.
Frankrijk
5
Keller F.-X. (INRS) (2021). La fabrication additive : quelle prévention en entreprise ?. Hygiène & sécurité du travail nr. 262, DC 29.
Frankrijk
6
Patrascu C., Bau S., Clerc F. (INRS); Philippot C., Steck J., Artous S. (CEA) (2021). Expositions professionnelles lors de la fabrication additive utilisant des poudres métalliques. Hygiène & sécurité du travail nr. 263, NT 90.
Frankrijk
7
Keller F.-X. (INRS) (2023). Fabrication additive : état des lieux de la prévention et perspectives. Hygiène & sécurité du travail nr. 270, CC 39 (technische studiedag van het INRS op 17 mei 2022).
Frankrijk
8
Keller F.X., Robert L., Klingler J. (INRS) (2026). Characterization of emissions generated during additive manufacturing of polymer parts by the fused deposition modeling technique. Journal of Occupational and Environmental Hygiene 23(1), 8-17.
Frankrijk
9
Bau S., Rousset D., Payet R., Keller F.X. (INRS) (2020). Characterizing particle emissions from a direct energy deposition additive manufacturing process and associated occupational exposure to airborne particles. Journal of Occupational and Environmental Hygiene 17(2-3), 59-72.
Frankrijk
10
Azzougagh M.N., Keller F.X., Cabrol E., Cici M., Pourchez J. (Mines Saint-Étienne, INRS) (2021). Occupational exposure during metal additive manufacturing: a case study of laser powder bed fusion of aluminum alloy. Journal of Occupational and Environmental Hygiene 18(6), 223-236.
Frankrijk
11
Dieu S., Darut G., Meunier L. et al. (Ineris) (2023). Synthèse du projet CaRPE (fabrication additive métallique). Ineris, project gefinancierd door ADEME.
Frankrijk
12
Fenech G., Fenech A., Bensefa-Colas L., Crépy M.N. (AP-HP) (2024). Three-dimensional printing: a new source of exposure to (meth)acrylates in a dental technician. Contact Dermatitis 90(5), 534-536.
Frankrijk
13
CNRS, eenheid Preventie van chemische risico's (2018). Impression 3D et risques chimiques. Preventiefiche.
Frankrijk
14
Brasseur G., Delaval K. (INRS) (2021). Dossier « La plasturgie » (impression 3D : les bons réflexes). Travail & Sécurité nr. 823.
Frankrijk
15
Samba H., Demange V. (INRS) (2026). Exposition des travailleurs aux particules ultrafines métalliques en fabrication additive et effets respiratoires et cardiovasculaires (étude en cours). INRS, studie ET2023-001.
Frankrijk
16
INRS (2026). Valeurs limites d'exposition professionnelle aux agents chimiques en France (liste du 9 octobre 2026). VLEP-databank, begeleidend document.
Frankrijk
17
Code du travail (Frans arbeidswetboek) (2021). Article R4222-10 : concentrations moyennes en poussières dans les locaux à pollution spécifique (décret n° 2021-1763). Légifrance.
Frankrijk
18
Steinle P. (Suva) (2016). Characterization of emissions from a desktop 3D printer and indoor air measurements in office settings. Journal of Occupational and Environmental Hygiene 13(2), 121-132.
Zwitserland
19
OFSP, Federaal Bureau voor Volksgezondheid (2026). Imprimantes et photocopieurs : informations supplémentaires sur l'impression 3D. Informatiepagina.
Zwitserland
20
EPFL, Occupational Health and Safety (2024). 3D Printers Guidelines (version 3). Interne richtlijn.
Zwitserland
21
Suva (2026). Valeurs limites d'exposition aux postes de travail. Suva 1903, editie april 2026, en online databank van de VME-waarden.
Zwitserland
22
EU-OSHA (Junte J.) (2017). 3D printing and additive manufacturing – The implications for OSH. Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk, discussiedocument.
Europese Unie
23
Beisser R., Buxtrup M., Fendler D. et al. (IFA, DGUV) (2017). Inhalative Exposition gegenüber Metallen bei additiven Verfahren (3D-Druck). Gefahrstoffe – Reinhaltung der Luft 77(11/12), 487-496.
Duitsland
24
Beisser R., Werner S., Heinrich B., Pelzer J. (IFA, DGUV) (2020). Emissionen aus 3D-Tischdruckern – Nachstellende Untersuchungen – Teil 1. Gefahrstoffe – Reinhaltung der Luft 80(1-2), 53-60.
Duitsland
25
Gümperlein I., Fischer E., Dietrich-Gümperlein G. et al. (LMU München) (2018). Acute health effects of desktop 3D printing (fused deposition modeling) using acrylonitrile butadiene styrene and polylactic acid materials: an experimental exposure study in human volunteers. Indoor Air 28(4), 611-623.
Duitsland
26
BfR, Federaal Instituut voor Risicobeoordeling (2020). 3D-Druck – eine „staubige“ Angelegenheit?. Mededeling nr. 050/2020.
Duitsland
27
Seeger S., Rasch F., Erdmann K., Brödner D., Wilke O. (BAM, voor het UBA) (2020). Weiterentwicklung des Prüfwertes für Ultrafeinstaubpartikel beim Umweltzeichen Blauer Engel für Drucker. Umweltbundesamt, TEXTE 217/2020.
Duitsland
28
Miljøstyrelsen, Deens milieuagentschap (Jacobsen E., Larsen P.B. et al.) (2017). Risikovurdering af 3D-printere og 3D-printede produkter. Kortlægning af kemiske stoffer i forbrugerprodukter nr. 160.
Denemarken
29
Jensen A.C.Ø., Harboe H., Brostrøm A., Jensen K.A., Fonseca A.S. (NRCWE) (2020). Nanoparticle exposure and workplace measurements during processes related to 3D printing of a metal object. Frontiers in Public Health 8, 608718.
Denemarken
30
Väisänen A.J.K., Hyttinen M., Ylönen S., Alonen L. (2019). Occupational exposure to gaseous and particulate contaminants originating from additive manufacturing of liquid, powdered, and filament plastic materials and related post-processes. Journal of Occupational and Environmental Hygiene 16(3), 258-271.
Finland
31
Väisänen A., Alonen L., Ylönen S., Hyttinen M. (2022). Organic compound and particle emissions of additive manufacturing with photopolymer resins and chemical outgassing of manufactured resin products. Journal of Toxicology and Environmental Health, Part A 85(5), 198-216.
Finland
32
Viitanen A.-K., Kallonen K., Kukko K. et al. (FIOH) (2021). Technical control of nanoparticle emissions from desktop 3D printing. Indoor Air 31(4), 1061-1071.
Finland
33
Kangas A., Kukko K., Kanerva T. et al. (FIOH, Aalto) (2023). Workplace exposure measurements of emission from industrial 3D printing. Annals of Work Exposures and Health 67(5), 596-608.
Finland
34
TTL, Fins Instituut voor Arbeidsgezondheid (2025). Exposure control in metal 3D printing work. Fiche voor blootstellingsbeheersing.
Finland
35
Ljunggren S.A., Karlsson H., Ståhlbom B. et al. (2019). Biomonitoring of metal exposure during additive manufacturing (3D printing). Safety and Health at Work 10(4), 518-526.
Zweden, Noorwegen
36
Assenhöj M., Almstrand A.-C., Kokelj S. et al. (2023). Occupational exposure and health surveys at metal additive manufacturing facilities. Frontiers in Public Health 11, 1292420.
Zweden
37
HSE (Hall S., Evans G.) (2023). Exposure to metal powders in additive manufacturing. Health and Safety Executive, Research Report RR1195.
Verenigd Koninkrijk
38
Stabile L., Scungio M., Buonanno G., Arpino F., Ficco G. (2017). Airborne particle emission of a commercial 3D printer: the effect of filament material and printing temperature. Indoor Air 27(2), 398-408.
Italië
39
Creytens K., Gilissen L., Huygens S., Goossens A. (2017). A new application for epoxy resins resulting in occupational allergic contact dermatitis: the three-dimensional printing industry. Contact Dermatitis 77(5), 349-351.
België
40
Wojtyła S., Klama P., Baran T. (2017). Is 3D printing safe? Analysis of the thermal treatment of thermoplastics: ABS, PLA, PET, and nylon. Journal of Occupational and Environmental Hygiene 14(6), D80-D85.
Polen
41
Miller M.R., Raftis J.B., Langrish J.P. et al. (2017). Inhaled nanoparticles accumulate at sites of vascular disease. ACS Nano 11(5), 4542-4552.
Verenigd Koninkrijk, Nederland
42
Stephens B., Azimi P., El Orch Z., Ramos T. (2013). Ultrafine particle emissions from desktop 3D printers. Atmospheric Environment 79, 334-339.
Verenigde Staten
43
Azimi P., Zhao D., Pouzet C., Crain N.E., Stephens B. (2016). Emissions of ultrafine particles and volatile organic compounds from commercially available desktop three-dimensional printers with multiple filaments. Environmental Science & Technology 50(3), 1260-1268.
Verenigde Staten
44
Zhang Q., Wong J.P.S., Davis A.Y., Black M.S., Weber R.J. (2017). Characterization of particle emissions from consumer fused deposition modeling 3D printers. Aerosol Science and Technology 51(11), 1275-1286.
Verenigde Staten
45
Stefaniak A.B., LeBouf R.F., Yi J. et al. (NIOSH) (2017). Characterization of chemical contaminants generated by a desktop fused deposition modeling 3-dimensional printer. Journal of Occupational and Environmental Hygiene 14(7), 540-550.
Verenigde Staten
46
House R., Rajaram N., Tarlo S.M. (2017). Case report of asthma associated with 3D printing. Occupational Medicine 67(8), 652-654.
Canada
47
Chan F.L., House R., Kudla I., Lipszyc J.C., Rajaram N., Tarlo S.M. (2018). Health survey of employees regularly using 3D printers. Occupational Medicine 68(3), 211-214.
Canada
48
Davis A.Y., Zhang Q., Wong J.P.S., Weber R.J., Black M.S. (2019). Characterization of volatile organic compound emissions from consumer level material extrusion 3D printers. Building and Environment 160, 106209.
Verenigde Staten
49
Zhang Q., Pardo M., Rudich Y. et al. (2019). Chemical composition and toxicity of particles emitted from a consumer-level 3D printer using various materials. Environmental Science & Technology 53(20), 12054-12061.
Verenigde Staten, Israël
50
Stefaniak A.B., Johnson A.R., du Preez S. et al. (NIOSH) (2019). Evaluation of emissions and exposures at workplaces using desktop 3-dimensional printers. Journal of Chemical Health & Safety 26, 19-30.
Verenigde Staten
51
Farcas M.T., Stefaniak A.B. et al. (NIOSH) (2019). Acrylonitrile butadiene styrene (ABS) and polycarbonate (PC) filament three-dimensional (3-D) printer emissions-induced cell toxicity. Toxicology Letters 317, 1-12.
Verenigde Staten
52
IARC (2019). Styrene, styrene-7,8-oxide, and quinoline. IARC Monographs on the Identification of Carcinogenic Hazards to Humans, vol. 121.
Internationaal
53
IARC (2025). Talc and acrylonitrile. IARC Monographs, vol. 136 (beoordeling van juni 2024).
Internationaal
54
ISO / ASTM (2023). NF EN ISO/ASTM 52931 – Additive manufacturing of metals – Environment, health and safety – General principles for use of metallic materials. Internationale norm.
Internationaal
55
ISO (2024). ISO 27548 – Additive manufacturing of plastics – Environment, health, and safety – Test method for determination of particle and chemical emission rates from desktop material extrusion 3D printer. Internationale norm.
Internationaal
56
Donaldson BOFA (2026). Fiches techniques 3D PrintPRO 2, 3D PrintPRO 3 et 3D PrintPRO 4. Fabrikantdocumentatie.
Verenigd Koninkrijk

Deze fiche is een informatieve synthese die AirPropre heeft opgesteld op basis van openbare publicaties. Ze vervangt noch de risicobeoordeling van de werkgever, noch het advies van uw dienst voor preventie en gezondheid op het werk, uw regionale verzekeringskas (Carsat, Cramif, CGSS) of de Suva.

Laten we het over uw installatie hebben

Laat de emissies van uw 3D-printers beoordelen

Onze technici adviseren u over afzuiging, filtratie en onderhoud, in Frankrijk, België, Luxemburg en Zwitserland.

Advies aanvragen +33 4 81 68 04 04

Bestellingen van producten op voorraad die vóór 12.00 uur worden geplaatst, worden dezelfde dag nog met Chronopost verzonden.

3D-printdampen: let op de onzichtbare uitstoot

Vier kernboodschappen

Hoe een 3D-printer de lucht vervuilt

Elk procedé, zijn eigen emissies

Filamentdepositie

Fotopolymeerhars

Materiaalspuiten

Polymeerpoeder

Metaalpoeder

Wat elk materiaal afgeeft

Waar de deeltjes terechtkomen, en wat ze veroorzaken

Wat de studies zeggen

FRFrankrijk

CHZwitserland

UEEuropa

INTInternationale referentiestudies

Wat de wet de werkgever oplegt

Voorkomen: in welke volgorde handelen

Doeltreffend filteren: drie elkaar aanvullende filtertrappen

De 3D PrintPRO-reeks, ontworpen voor 3D-printen

3D PrintPRO 2

3D PrintPRO 3

3D PrintPRO 4

Uw situatie in vier vragen

Uw vragen, onze antwoorden

Geciteerde bronnen en studies

Laat de emissies van uw 3D-printers beoordelen